Najpopularniejsze edukacyjne programy unijne odpowiadają za szerokie wsparcie rozwoju edukacji w Polsce i w Europie. Wśród nich na pierwszym miejscu warto wymienić Erasmus+ oraz Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+), które nie tylko finansują mobilność edukacyjną i szkolenia, ale również przyczyniają się do cyfryzacji oraz rozwoju kompetencji STEM czy edukacji obywatelskiej[1][2][7]. Poniżej przedstawiona została szczegółowa charakterystyka kluczowych programów unijnych, ich mechanizmów oraz kryteriów udziału, w oparciu o aktualne dane i obowiązujące terminy naborów.
Erasmus+ – fundament edukacyjnej mobilności
Program Erasmus+ to filar unijnego wsparcia edukacyjnego, obejmujący niemal wszystkie sektory: edukację formalną i nieformalną, szkolenia, młodzież oraz sport[1][7]. Mobilność edukacyjna to najważniejszy składnik programu, zapewniając wymiany międzynarodowe, staże i wolontariat w ramach Europejskiego Korpusu Solidarności[1]. Program umożliwia zarówno indywidualny rozwój uczniów i nauczycieli, jak i realizację projektów partnerskich oraz nowatorskich praktyk edukacyjnych[1]. Erasmus+ oferuje dofinansowanie nie tylko szkołom i uczelniom, ale także przedszkolom, NGO i instytucjom kultury[7].
Erasmus+ dzieli się na sektory obejmujące edukację szkolną, zawodową, wyższą i młodzieżową, z możliwością wykorzystania środków na działania takie jak wyjazdy, projekty edukacji obywatelskiej, warsztaty, szkolenia dla kadry i innowacje cyfrowe[1][2]. Dzięki systemowi list rezerwowych oraz regularnym naborom każda placówka ma realną szansę uzyskania wsparcia na rozwijanie kompetencji cyfrowych, innowacje pedagogiczne oraz wsparcie dla uczniów o mniejszych szansach[7].
Europejski Fundusz Społeczny Plus oraz Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego
Europejski Fundusz Społeczny Plus (EFS+) stanowi trzon finansowania inwestycji w kapitał ludzki, umożliwiając szkołom, przedszkolom oraz instytucjom społeczno-oświatowym realizację projektów rozwojowych, szkoleń kadry pedagogicznej, wsparcia infrastrukturalnego i edukacji przedszkolnej[2][5].
Program FERS – Fundusze Europejskie dla Rozwoju Społecznego – jest następcą PO WER, adresowanym głównie do projektów krótkoterminowych, innowacji w uczeniu się przez całe życie oraz popularyzacji kształcenia zawodowego, w tym rywalizacji EuroSkills/WorldSkills[5]. Nabory w 2026 roku, realizowane w ramach komponentów takich jak FEOP.05.07, FEOP.05.06 oraz FEOP.09.01, obejmują m.in. dofinansowanie wyposażenia pracowni STEM, wdrażanie platform e-learningowych czy inwestycje infrastrukturalne z poziomem wsparcia nawet do 85 procent wartości projektu[2][6].
Horyzont Europa – innowacje i badania w edukacji
Horyzont Europa koncentruje się na finansowaniu badań oraz innowacyjnych rozwiązań edukacyjnych, umożliwiając udział partnerów z sektora edukacji w międzynarodowych konsorcjach badawczych[1][6]. Program ten dedykowany jest projektom z zakresu cyfryzacji, wdrażania nowoczesnych metod kształcenia oraz podnoszenia jakości nauczania, współpracując z uczelniami i organizacjami pozarządowymi[1].
Kwalifikowane działania obejmują m.in. termomodernizację szkół, wdrażanie innowacyjnych narzędzi nauczania (np. platformy online, e-dzienniki), a także rozwój kompetencji nauczycieli w zakresie STEM i przedsiębiorczości[6]. Horyzont Europa stwarza szerokie pole do współpracy międzynarodowej oraz rozwoju innowacyjnych projektów edukacyjnych z udziałem polskich placówek[1][6].
Jean Monnet – edukacja o Unii Europejskiej
Jean Monnet, specjalny komponent Erasmus+, pozwala na wsparcie nauczania, badań i szkoleń o tematyce europejskiej[3][4]. Program kierowany jest do nauczycieli, szkół i uczelni, zachęcając do realizacji projektów promujących wartości europejskie oraz szerzenie wiedzy o Unii Europejskiej wśród uczniów i nauczycieli[4].
W 2026 roku dostępne są dotacje do 300 tys. euro dla nauczycieli oraz do 35 000 euro dla szkół na realizację projektów o zasięgu międzynarodowym, zarówno indywidualnie, jak i w ramach sieci minimum sześciu szkół z trzech krajów[3][4]. Nabory do programu Jean Monnet zaplanowano na 3 lutego 2026 roku[4].
CEEPUS – współpraca regionalna w Europie Środkowej
CEEPUS to program, który wspiera wymianę akademicką i współpracę edukacyjną w regionie Europy Środkowej[3]. Uczestnictwo w programie umożliwia realizację staży, semestralnych studiów oraz kursów językowych, co pozwala na międzynarodowy rozwój kompetencji zawodowych i językowych wśród studentów oraz kadry dydaktycznej[3].
Kluczową cechą CEEPUS są stałe nabory, z najbliższym terminem składania wniosków do 10 lutego 2026[3]. Program opiera się na współpracy konsorcjów uczelni i placówek edukacyjnych, wzmacniając partnerstwo w regionie Europy Środkowej[3].
Trendy i kluczowe koncepcje unijnych programów edukacyjnych
Do kluczowych trendów w programach edukacyjnych UE należą: cyfryzacja edukacji (e-dzienniki, narzędzia e-learningowe), rozwój kompetencji STEM, edukacja inkluzyjna oraz promocja uczenia się przez całe życie[2][6]. Programy wspierają inwestycje w kadry nauczycieli, oraz ułatwiają dostęp do nowoczesnej infrastruktury edukacyjnej – takie rozwiązania zapewniają szkołom i placówkom systematyczne podnoszenie jakości kształcenia[2][5][6].
Szczególne znaczenie mają także działania na rzecz równości szans, integracji społecznej oraz wdrażanie edukacji obywatelskiej i tematyki związanej z Unią Europejską[2][5]. NGO, poza szkołami i uczelniami, mogą korzystać z wielu instrumentów wsparcia, uczestnicząc nie tylko w Erasmus+ czy Horyzont Europa, ale również w programach tematycznych takich jak LIFE czy CERV[1][5].
Procesy, mechanizmy i finansowanie – najważniejsze informacje praktyczne
Realizacja projektów edukacyjnych finansowanych ze środków UE odbywa się zarówno indywidualnie, jak i poprzez konsorcja partnerów lub sieci szkół[3][4][5]. Formularze aplikacyjne oraz terminy są ściśle określone – m.in. Jean Monnet: 03.02.2026, CEEPUS: 10.02.2026, FEOP.05.07: styczeń-luty 2026[3][4][2]. W zależności od programu i komponentu można ubiegać się o różnorodne poziomy dofinansowania, w tym wsparcie infrastrukturalne do 85 procent wartości inwestycji w ramach Horyzont Europa[6].
Współpraca międzynarodowa oraz powiązania programów unijnych z krajowymi inicjatywami (np. Uniwersytety Ludowe) wzmacniają trwałość projektów i umożliwiają placówkom długofalowy rozwój[1][5]. Odpowiednie wykorzystanie dostępnych środków przyczynia się do osiągnięcia wysokiego poziomu innowacyjności, umiędzynarodowienia oraz nowoczesnych kompetencji kadry i uczniów[2][6][7].
Podsumowanie – najpopularniejsze edukacyjne programy unijne
Najważniejsze programy unijne wspierające edukację w Polsce to: Erasmus+, EFS+, Horyzont Europa, Jean Monnet, CEEPUS oraz FERS. Pozwalają one na skuteczne rozwijanie kluczowych kompetencji XXI wieku, wdrażanie innowacji oraz dostęp do szerokiego partnerstwa międzynarodowego[1][2][3][4][5][6][7]. Stałe nabory i wysoki poziom dofinansowania gwarantują wsparcie nie tylko dla szkół i uczelni, ale też przedszkoli oraz organizacji pozarządowych. Dzięki nim system edukacji może elastycznie reagować na zmiany społeczne i technologiczne oraz zapewnić wszechstronny rozwój uczniów, nauczycieli i całej społeczności edukacyjnej[2][5].
Źródła:
- https://grantowo.pl/10-najwazniejszych-programow-dotacyjnych-dla-ngo-w-2026-roku/
- https://ecdf.pl/dotacje-dla-szkol/
- https://www.eurodesk.pl/granty
- https://learning-corner.learning.europa.eu/news-and-competitions/european-funding-teach-about-european-union-apply-3-february-2026-2025-11-18_pl
- https://www.frse.org.pl/fers
- https://avcedukacja.pl/artykul/dotacje-dla-szkol-w-2025/
- https://erasmusplus.org.pl
Program Bell to dynamiczny portal edukacyjny, który łączy pasję do języków obcych z wszechstronnym rozwojem osobistym. Tworzymy wartościowe treści w sześciu kluczowych obszarach: językach obcych, edukacji, karierze i biznesie, rozwoju osobistym, podróżach i kulturze oraz poradach praktycznych. Nasze motto „Rozbrzmiewamy w wielu językach” odzwierciedla naszą misję tworzenia przestrzeni, gdzie wiedza i rozwój spotykają się z międzykulturowym dialogiem.