Dlaczego polski system edukacji jest zły według uczniów i nauczycieli?

Polski system edukacji według uczniów i nauczycieli oceniany jest coraz częściej negatywnie z powodu przeładowania programów nauczania, braku rozwijania kreatywności oraz dostosowania do współczesnego świata [1][2][5]. Pomimo wysokich wyników w międzynarodowych testach takich jak PISA i TIMSS, aż 36% Polaków negatywnie ocenia szkoły, a 40% uznaje edukację podstawową i średnią za gorszą niż w Unii Europejskiej [1][2].

Główne zarzuty wobec polskiego systemu edukacji

Kluczowe wady systemu wskazywane przez uczniów i nauczycieli to przeładowany, przestarzały program nauczania oraz niewielka użyteczność przekazywanych treści w kontekście współczesnego świata [1][2][5]. Aż 70% respondentów uważa, że szkoły nie rozwijają kreatywności, 66% wskazuje brak nauczania krytycznego myślenia, a 63% dostrzega niską inkluzywność placówek [2][1].

Programy są układane według schematu podręczników akademickich, przez co nauczyciele funkcjonują pod ciągłą presją realizacji kolejnych punktów podstawy programowej [5]. Rezultatem jest monotonne przekazywanie nadmiaru informacji, które nie zawsze mają bezpośredni związek z rzeczywistością, w jakiej będą funkcjonować uczniowie po ukończeniu szkoły [1][2].

Brak przygotowania do wyzwań współczesności

Polskie szkoły nie uczą samodzielnego rozwiązywania problemów oraz nie kształtują kompetencji przydatnych na dynamicznie zmieniającym się rynku pracy [1][2]. Edukacja nie przygotowuje uczniów do wyzwań takich jak ochrona klimatu — 73% Polaków uważa, że ten temat jest marginalizowany [1]. Zaledwie co trzeci ankietowany ocenia pozytywnie uczelnie wyższe, uważając je za lepsze niż średnia Unii Europejskiej [1].

Krytyka nauczycieli i warunków pracy

Zbyt małe wsparcie i nieodpowiednie przeszkolenie nauczycieli to problemy podnoszone przez 32% ankietowanych [2]. Nauczyciele często realizują program pod presją dyrektorów i rozliczani są z realizacji procentowej podstawy programowej [5]. Skutkuje to koncentrowaniem się na testach i ocenach, co prowadzi do zniechęcenia uczniów i utraty zainteresowania nauką [2][5].

Warunki organizacyjne nakładane przez nadzór oraz brak autonomii szkół w zakresie kształtowania własnej oferty pogłębiają poczucie biurokratyzacji i dodatkowo utrudniają nauczycielom indywidualizowanie nauczania [3][4].

Przeładowanie biurokracją i polityzacja edukacji

Decyzje polityczne, takie jak propozycje zmian podstawy programowej czy narzucanie szkocom standardów organizacyjnych, ograniczają elastyczność pracy szkół i lekcji [3][4]. Reforma26 wprowadzająca bloki 3-godzinne oraz tygodnie projektowe budzi sprzeciw ze strony środowisk szkolnych oraz obawy o zwiększenie biurokracji i zagrożenie poziomu nauczania [3].

Jednocześnie aż 30% Polaków dostrzega polityczną stronniczość systemu edukacji [2]. Ideologiczne zmiany reform MEN dotyczące programów, lektur czy edukacji seksualnej uważane są za zagrożenie zarówno dla tożsamości narodowej, jak i kształcenia umiejętności przydatnych w dorosłym życiu [3][4].

Wyniki międzynarodowe i rzeczywistość uczniów

Mimo wysokich rezultatów w testach międzynarodowych PISA i TIMSS uczniowie nie dostrzegają zalet systemu edukacji. Polscy czwartoklasiści należą do tych, którzy najmniej lubią szkołę spośród badanych 24 krajów Europy [2][5].

Uzyskiwanie wysokich wyników nie przekłada się więc na rozwijanie ciekawości czy satysfakcji z nauki. Uczniowie czują się przeciążeni informacjami i brakuje im miejsca na rozwijanie indywidualnych predyspozycji oraz praktycznych umiejętności życiowych [5][2].

Podsumowanie opinii uczniów i nauczycieli

Krytyka polskiego systemu edukacji koncentruje się przede wszystkim na przeładowaniu programów, przestarzałych treściach, braku samodzielnego myślenia, ograniczonej kreatywności oraz presji na wyniki [1][2][5]. Rozwiązania narzucane przez kolejne reformy nie zyskują aprobaty społecznej, a dodatkowe obciążenia dla nauczycieli i uczniów tylko pogłębiają istniejące problemy [3][4].

Źródła:

1. https://panelariadna.pl/news/36-polakow-negatywnie-ocenia-polski-system-edukacji-przeladowanie-niepotrzebnymi-informacjami-brak-nauki-samodzielnego-myslenia-oraz-nieadekwatnosc-do-wspolczesnego-swiata
2. https://www.ipsos.com/pl-pl/system-edukacji-nie-spelnia-oczekiwan-polek-i-polakow
3. https://ordoiuris.pl/komentarz/reforma26-kompas-jutra-kompasem-ku-destrukcji-polskiej-szkoly/
4. https://dorzeczy.pl/opinie/808776/szkola-ma-ukrasc-nam-dzieci-men-nie-rezygnuje-z-planow.html
5. https://www.tokfm.pl/polska/co-nie-dziala-w-polskich-szkolach-byly-dyrektor-cke-kazdy-wie-ale-nikt-sie-nie-przejmuje